استعدادیابیانسان متعالیخانواده متعالیمرکز مشاورهمقاله

بحران نوجوانی چیست و چگونه می‌توان از آن‌ به سلامت گذر کرد؟

بحران نوجوانی، از مهم‌ترین مسائلی است که تقریبا همه ما با آن، آگاهانه یا ناخودآگاه مواجه شده‌ایم. از آنجایی که بحران نوجوانی، پیامدهای بلند‌مدت و کوتاه‌مدتی را می‌تواند بر شخصیت و زندگی شخص بگذارد، روانشناسان و مشاوران متعددی، مقاله‌های زیادی را در مورد آن ارائه داده‌اند. ما در اینجا به اختصار، با تعدادی از مباحث حول محور این موضوع آشنا خواهیم شد.

کلمات کلیدی: نوجوان، نوجوانی، بحران نوجوانی

بحران نوجوانی می‌تواند به فرایندی گفته شود که نوجوانان در سنین رشد خود در مقابل خانواده، دوستان و جامعه با آن روبرو می‌شوند. این دوره، یعنی دوره‌ نوجوانی به دلیل تغییرات هورمونی و رشد سریعی که به صورت فیزیکی و ذهنی در نوجوانان اتفاق می‌افتد، یکی از حساس‌ترین دوره‌های زندگی یک فرد می‌باشد. به دلیل تاثیراتی که در ذهن نوجوان تا سنین پیری از این دوره به جا می‌ماند، آن را می‌توان دوره حیاتی زندگی نامید.

تغییرات زیادی در این دوره رخ می‌دهد که به صورت نشانه‌هایی بروز پیدا می‌کنند و اصطلاحا دوران بلوغ نامیده می‌شود. آشنایی مختصر با این نشانه‌ها می‌تواند به والدین و جامعه کمک کند تا برخورد بهتری با بحران نوجوانی داشته باشند.

نوجوانان در این مرحله، بطور طبیعی از والدین و خانوده فاصله می‌گیرند تا هویت مستقل خودشان را بیابند

نوجوانان در این مرحله، بطور طبیعی از والدین و خانوده فاصله می‌گیرند تا هویت مستقل خودشان را بیابند
نوجوانان در این مرحله، بطور طبیعی از والدین و خانوده فاصله می‌گیرند تا هویت مستقل خودشان را بیابند

بحران نوجوانی به چه معناست؟

خانواده اولین جامعه‌ای است که فرزندان در آن شکل می‌گیرند. در واقع می‌توان آن را آینه‌ای تصور کرد که بچه‌ها از سنین کودکی تمام رفتارهای اعضای خانواده را می‌بینند و می‌شنوند، حتی اگر عکس‌العملی از خود نشان ندهند. مادر، نقش سازنده‌ای در نهادینه کردن رفتارهای یک کودک تا دوره‌ نوجوانی دارد که می‌توان گفت دوره پس‌دادن تمام درسهایی‌ست که تا این دوره از خانواده مخصوصا دریافت کرده‌اند.

مسلما نوع رفتاری که نوجوانان در چنین سنینی و در برخورد با بحران نوجوانی خود انتخاب می‌کنند به یک شکل نیست و ممکن است رفتار ظاهری آن‌ها دقیقا در مقابل آشفتگی و بحرانی باشد که درونشان را آزار می‌دهد. ولی به طور کلی نشانه‌های رایجی در بحران نوجوانی وجود دارد که به اختصار به آن‌ها اشاره می‌کنیم.

  • عصبانیت و به اصطلاح زود از کوره در رفتن نوجوانان یا خشونت‌های کلامی که در صحبت با دیگران استفاده می‌کنند
  • عوض شدن عادت غذایی و ساعات خواب که حتی می‌تواند به شب‌بیداری‌های ممتد هم تبدیل شود
  • گوشه گیری‌های ناگهانی نوجوان از خانواده و دوستان
  • جایگزینی ناگهانی دوستان قدیمی با دوستان جدید
  • افسردگی، ناراحتی‌های دائمی، ناامیدی، احساس بی ارزش بودن و عذاب وجدان
  • بی اشتیاقی و بی انگیزگی نوجوان در کنار احساس خستگی و نداشتن انرژی کافی
  • نداشتن تمرکز کافی در حل مسائل
  • نوسان‌های دوره‌ای در عملکرد درسی
  • *از دست دادن ناگهانی علایق در فعالیت‌ها
  • شوخی کردن و صحبت درباره خودکشی و مرگ

جامعه و دوستان و مخصوصا محیط مدرسه، از دیگر دلایل تغییر رویکردهای اخلاقی در یک نوجوان محسوب می‌شوند. همانطور که اشاره شد، این علائم فقط تعدادی از بحران نوجوانی هستند که می‌توانند بازخورد مسائل مختلفی باشند. به عنوان مثال مواجه شدن با مشروبات الکی یا مواد مخدر در این دوره، زورگویی در مدارس و یا مسائل احساسی مثل جذابیت جنس مخالف و همچنین تغییرات هورمونی وجسمی دوره بلوغ که برای دختران نوجوان عادت‌های ماهانه را به همراه دارد و اگر این مساله به درستی آموزش داده نشود، موجب شرم و خجالت دختران می‌شود که عادت‌های ماهانه آن‌ها را حتی به افسردگی هم سوق می‌دهد.

نوجوانان در پی استقلال طلبی، از تحت نظر گرفتن و زیر دستورات والدین بودن، بیزار هستند
نوجوانان در پی استقلال طلبی، از تحت نظر گرفتن و زیر دستورات والدین بودن، بیزار هستند

بحران نوجوانی از چه سنی شروع می‌شود؟

همانطور که گفتیم، بحران نوجوانی با افزایش سن اشخاص بیشتر بروز پیدا می‌کند و مشخص کردن یک سن خاص برای بروز بحران نوجوانی کار سختی است. زیرا تغییر رفتارها در کنار مسائلی رخ می‌دهد که ممکن است از گذشته باقی مانده باشد و یا اینکه در زمان مشخصی رخ داده باشد.

بین سن ۱۳ و ۱۹ را می‌توان سن گذر از کودکی به بزرگسالی در نظر گرفت. هر چند تغییرات فیزیکی و روانی از سنین قبل از ۱۳ سالگی مثلا ۹ تا ۱۲ هم می‌توانند شروع شوند.

نوجوانان در پی استقلال طلبی، از تحت نظر گرفتن و زیر دستورات والدین بودن، بیزار هستند

در این دوره تغییر، دختران و پسران با موضوعاتی مثل استقلال و هویت، عمیق‌تر روبرو می‌شوند. کسانی که تا آن دوره تحت نظر مستقیم پدر ومادر و یا اعضای خانواده بودند، سعی می‌کنند به شناسایی خود و تغییراتی که در جسم و روان‌شان رخ می‌دهد، بر آیند.

موضوعات سخت‌تری نیز در کنار اینها پیش خواهد آمد که همگی به صورت یک کوه می‌تواند بر دوش نوجوان سنگینی کند. بحران نوجوانی در سنین رشد با فشارهای مختلفی هم همراه است. انتخاب نوع پوشش که توسط جامعه و خانواده و مدارس القا می‌شود. فشارهای درسی و حتی انتخاب رشته در این دوره که هر کدام از اینها به صورت مجزا پیامدهای خاص خود را دارند. نوع برخورد در مناسبت‌های اجتماعی مثلا در بین اقوام، مهمانی‌ها، جامعه و مدرسه که در صورت ندادن پاسخی درست به آن‌ها و اینکه چرا باید این نوع برخورد اتخاذ شود، به بحران‌های شدیدتری منتهی می‌شود.

یکی دیگر از تغییرات عمده‌ای که در خلال بحران نوجوانی و از سنین پایین‌تر شروع می‌شود، پیدا کردن دوستان مختلف است. این دوره خود در سنین مختلف، شکل‌های مختلفی به خود می‌گیرد. نوع دیالوگ‌هایی که در بین نوجوانان در دوره بحران نوجوانی رواج دارد، عموما با مخالفت مدرسه و خانواده و جامعه مواجه می‌شود که این خود سرخوردگی را در نوجوان بدنبال دارد و نوجوانان کم کم به کنار کشیدن از کسانی بر می‌آیند که در مقابل این رفتار و نوع صحبت مقاومت کنند.

راهکارهای برون رفت از بحران نوجوانی چیست؟

مقاله‌های معتبر مختلفی در زمینه برون‌رفت از بحران نوجوانی وجود دارد که در همه آن‌ها تقریبا در آگاهی‌دادن به نوجوان تاکید فراوانی شده است. نباید از نوجوان انتظار داشت که مثل یک فرد بالغ فکر کنند زیرا تجربیاتی که در حال گذراندن آن است، پایه اساسی رفتار او در سنین بزرگسالی محسوب می‌شوند.

بحران نوجوانی به چند قسمت تقسیم می‌شود و از آنجایی که بیشتر راه حل‌هایی که برای آن‌ها ذکر شده، مخصوصا با کمک والدین انجام می‌پذیرد، ما نیز در بخش بعدی به قسمت‌هایی از آن‌ها اشاره خواهیم کرد.

بحران نوجوانی با تغییرات فیزیکی، احساسی، رفتاری و تحصیلی همراه هستند و هر کدام از این دسته‌ها خود می‌توانند به دسته‌های کوچکتری از عوامل و راهکارهای برون رفت از بحران نوجوانی، تقسیم شوند.

روانشناسان و محققان مختلف، نبود بستر مناسب برای در میان گذاشتن مشکلات روانی و فیزیکی را از مهمترین دلایل ماندگاری و مشکلات بلندمدتی می‌دانند که به دنبال آن‌ها می‌آیند. نبود حس امنیت و یا تصور اینکه بیان یک مشکل و یا حسی باعث عکس‌العمل‌های گوناگونی خواهد شد، نوجوان را به سکوت ترغیب می‌کند و این کار همانطور که اشاره کردیم با نشانه‌هایی خود را بروز خواهد داد.

در مورد مسائل تشدید بحران نوجوانی، مشاوران می‌توانند کمک شایانی به نوجوان داشته باشند. روش انتخاب مشاور نیز بسیار مهم است. به عنوان مثال دختری که با مشاوری مرد صحبت می‌کند، ممکن است از بیان یک سری از موضوعات احساس خجالت یا شرم کند.

کاری که پدر و مادر‌ها در دوره بحران نوجوانی باید انجام دهند

پدر ومادر‌ها نقش اساسی در بهبود رفتار نوجوانان دارند. حس امنیتی که در نوجوانان نسبت به خانواده وجود دارد می‌تواند روند این بهبود در دوره بحران نوجوانی را سریعترکند. اما از طرف دیگر، خود پدرها و مادرها نیز می‌توانند موجب تشدید بحران نوجوانی شوند. تصور کنید که فرزند شما بارها در مورد موضوع خاصی از شما اجازه می‌خواهد و پاسخ منفی می‌شنود و این کار موجب می‌شود که در مقابل درخواست‌هایی که از او دارید نیز با پاسخ منفی مواجه شوید.

نحوه انتقال این تجربیات نیز بسیار مهم هستند. نباید آن‌ها را تحت فشار قرار داد تا از موضوعاتی که شما به آن‌ها پیشنهاد می‌دهید، استفاده کنند و یا شما را در رفتار خود سرلوحه قرار دهند.حس استقلال‌طلبی یکی از ویژگی‌های مهم در بحران نوجوانی است.

سوتفاهم‌ها و شایعاتی که برای نوجوانان پیش می‌آید، نباید به صورت مفاهیم کلی بیان شود که نتوانند از آن سر در بیاورند.

والدین و مخصوصا مسئولان مدارس، مثل معلم‌ها می‌توانند بحران نوجوانی را به‌خوبی برای نوجوان حل کنند. نوجوان را تشویق کنند تا موضوعات و احساسات خود را در قالب کلمات قرار دهند و با شما یا فردی که قابل اعتماد شما و او هم می‌باشد، در میان بگذارند.

بیان احساس‌های بحرانی مثل آسیب‌ها و زخم‌هایی که به صورت فیزیکی و روانی بر او وارد شده، موجب فروکش کردن آن مشکل تا حد ممکن می‌شود و شروع خوبی برای بهبود است.

والدین باید بعنوان همدم و هم‌صحبت، بدون احساس داوری و قضاوت، نوجوان را تشویق به برون‌ریزی کند

والدین باید بعنوان همدم و هم‌صحبت، بدون احساس داوری و قضاوت، نوجوان را تشویق به برون‌ریزی کنداحساسات سرکوب شده در دوره بحران نوجوانی، مشکلات بلند مدتی را می‌تواند به همراه داشته باشد، پس سعی کنید تا جایی که امکان دارد با نوجوان خود ارتباط برقرار کنید و اگر او سکوت می‌کند و در مورد آن موضوع صحبتی نمی‌کند، سعی کنید نظرش را راجع به آن موضوع بپرسید.

در مورد عکس العمل خود به او توضیح دهید. فرق بین اضطراب و بهبود آن را برای او شرح دهید و حتی اگر با آن مخالفت کرد، اصرار نکنید که آن را قبول کند. او به زمان کافی نیاز دارد که حرف شما را بکار گیرد.

به آن‌ها اطمینان را بدهید که هر کاری انجام دهند و یا هر چیزی بگویند، برای آن‌ها احترام قائل هستید و به آن‌ها اهمیت می‌دهید.

اگر با کاری که انجام می‌دهید مخالف کردند، با آن‌ها بحث نکنید، از آن‌ها بپرسید که چطور می‌توانید کمک کنید و یا چه کمک دیگری از دست شما بر می‌آید.

در مورد بحران نوجوانی و آینده‌شان با آن‌ها صحبت کنید، اینکه استرس و ناراحتی که الان با آن مواجه هستند، با گذشت زمان برطرف خواهد شد، با آن‌ها صحبت کنید و اگر احیانا تحت فشار مسائلی هستند که در مدرسه رخ می‌دهد و یا فعالیتهایی که آن‌ها را دچار تشویش و نگرانی می‌کند، برنامه‌ای تنظیم کنید تا این فشارها را کاهش دهید.

از آن‌ها حمایت کنید تا به کارهای اجتماعی و سرگرمی‌های خود، با وجود بحران نوجوانی ادامه دهند. برنامه‌هایی مثل خندیدن، کشف کردن و یا بازی کردن، حتی اگر والدین خودشان به این کارها میلی نداشته باشند، از مسائلی هستند که به او حس اطمینان و امنیت می‌بخشند. آن‌ها را از روند بهبودشان، باخبر کنید.

کمک کنید بحران نوجوانی را بصورت یک مرحله طبیعی و گذرا در نظر بگیرند.

منابع:

https://www.psychologytoday.com/us/basics/adolescence?amp

https://www.apa.org/pubs/info/brochures/develop

https://www.motherforlife.com/teen/psychology/6967-understanding-the-teenage-crisis.thtml

امتیاز دادن به این مطلب

امتیاز کاربران: ۴.۳ ( ۳ رای)

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا
بستن
بستن